Skoro Unia Europejska jest już niemal w połowie perspektywy finansowej 2014-2020, jaki bilans etapowy można sporządzić z wykorzystania funduszy przez Polskę w dziedzinie cyfryzacji, jednym z priorytetów tego siedmiolecia?
Przypomnijmy, że Polska korzysta w okresie 2014-2010 z ponad 80 miliardów euro finansowania europejskiego na projekty obejmujące dziewięć dziedzin:
– badania i innowacje;
– usługi cyfrowe;
– przedsiębiorstwa;
– rozwój technologii niskoemisyjnych;
– przystosowanie do zmiany klimatu;
– ochrona środowiska;
– zmniejszenie stopy bezrobocia;
– edukacja;
– poprawa funkcjonowania administracji publicznej.
Wśród programów operacyjnych pojawiła się nowość. Zatytułowany „Polska Cyfrowa”, ma on przede wszystkim inwestować w rozwój sieci szerokopasmowych, produktów i usług łączności oraz nowych technologii, w szczególności z myślą o walce z wykluczeniem cyfrowym.
Wykluczenie cyfrowe, znak naszych czasów
Wykluczenie cyfrowe dzieli grupy społeczne należące do społeczeństwa informacyjnego od tych, które są z niego wykluczone. Może mieć charakter zarówno pokoleniowy, jak i geograficzny. Wykluczenie pokoleniowe, czyli kulturowe, wynika z tego, że nowe pokolenie „dzieci cyfrowych” urodziło się wraz z internetem. Dla nich korzystanie z internetu i dostęp do informacji jest naturalny i oczywisty, podczas gdy dla poprzednich pokoleń „cyfrowych imigrantów” te czynności nie są „wrodzone” i sprawiają im czasem trudności.
Drugi rodzaj wykluczenia cyfrowego, czyli geograficzny, wynika często z infrastruktury i poziomu zamożności kraju. Biedne kraje mają więc naturalnie bardziej ograniczony dostęp do nowych technologii niż kraje zamożniejsze. Ta linia podziału, podobnie jak inne rodzaje granic, powoduje nierównowagi międzynarodowe i ma konsekwencje dla dostępu do finansów, edukacji, a nawet rodzi nowe zagrożenia, takie jak kradzieże i napaści w internecie.
W Polsce wykluczenie cyfrowe dotyka blisko 80% osób powyżej 50. roku życia, czyli około 9 milionów ludzi. 32% dorosłych nigdy nie korzystało z internetu, ponieważ nie widzi takiej potrzeby. Obecny jest też wymiar geograficzny, gdyż województwa pomorskie (region Gdańska), wielkopolskie (Poznań), małopolskie (Kraków) i mazowieckie (Warszawa) mają być znacznie lepiej połączone z siecią niż regiony wschodnie: świętokrzyskie, lubelskie i warmińsko-mazurskie. Zauważa się ponadto pewną korelację między niskim poziomem „łączności” a wysoką stopą bezrobocia i płacami poniżej średniej.
Polska Cyfrowa
Na wsparcie spójności cyfrowej Polska otrzymuje 2,2 miliarda euro w ramach programu operacyjnego „Polska Cyfrowa 2014-2020”, który obejmuje trzy osie priorytetowe:
– upowszechnienie dostępu do szerokopasmowego internetu (1,2 miliarda euro);
– kompetencje cyfrowe społeczeństwa (0,15 miliarda euro);
– e-administracja i otwarty rząd (0,9 miliarda euro).
Upowszechnienie dostępu do szerokopasmowego internetu oznacza oczywiście inwestycje w rozwój i modernizację sieci, ale także szkolenia mające popularyzować korzystanie z nowych technologii i sprzyjać aktywnemu uczestnictwu w kulturze cyfrowej. Są one adresowane przede wszystkim do osób powyżej 50. roku życia, emerytów, osób niepełnosprawnych i mieszkańców obszarów wiejskich, ale inne inicjatywy skierowane są do studentów, aby wzmacniali swoje kompetencje i wymyślali innowacyjne rozwiązania oparte na technologiach informacyjno-komunikacyjnych.
Oprócz programu „Polska Cyfrowa” niektóre działania programu „POWER” (Wiedza, Edukacja, Rozwój) przyczyniają się do walki z wykluczeniem cyfrowym, na przykład poprzez wprowadzanie elektronicznych podręczników szkolnych i innych nowych technologii w placówkach oświatowych. Ma to także pozwolić zmniejszyć nierówności szkolne. Wreszcie niektóre województwa wpisały priorytety związane z cyfryzacją do własnych regionalnych programów operacyjnych.
W Warszawie projekt „Argos” wyposażył w ten sposób 1200 dzieci i młodzieży w laptopy z mobilnym dostępem do internetu. W szkołach otwarto też „e-pracownie”, by promować korzystanie z komputerów i internetu.
W zakresie infrastruktury ciężkiej przedsiębiorstwa sektora telekomunikacyjnego mogą korzystać z dotacji na rozbudowę lub modernizację sieci, aby upowszechnić dostęp do szerokopasmowego internetu (30 Mb/s).
Wspomnijmy także o projekcie „E-Obywatel – Nowe umiejętności cyfrowe”, skierowanym do mieszkańców obszarów wiejskich i wsi. Za jego pośrednictwem gminy udostępniają lokale do organizowania szkoleń z usług internetowych związanych z codziennym życiem, na przykład kontaktów z ubezpieczeniem zdrowotnym, urzędami skarbowymi i administracją. To może pomóc zmniejszyć jeszcze jedno wykluczenie cyfrowe, to, które oddziela Polskę od innych krajów regionu, takich jak Estonia, należąca do najbardziej zaawansowanych na świecie pod względem e-administracji.